9 mrt 2013

Eva Gabór


Eva Gabór

Nog net op 8 maart, Internationale Vrouwendag, begin ik aan een blog over Eva Gabór. Niet omdat ze een grote rol speelde in de vrouwenbeweging, of omdat ze een rolmodel zou kunnen zijn voor de moderne vrouw. De belangrijkste reden dat ik iets over haar schrijf is puur uiterlijk. Ze heeft namelijk een neusje zoals verder alleen Cleopatra in de Asterixstrip er een heeft. Daarnaast vallen alleen haar ogen mij op, althans in de enige rol waarin ik haar ken, die van Lisa Douglas in de comedy-serie Green Acres. Maar het zijn dan niet zozeer haar ogen als wel de opmaak ervan, die me voor haar inneemt.
Cleopatra
Eva Gabór was de jongere zus van Zsa Zsa en Magda Gabór, waarvan vooral Zsa Zsa nog een zekere bekendheid geniet. Nou ja, ze is dan ook de enige die nog leeft.  Eva was de eerste van de zussen die vanuit hun geboorteland Hongarije naar de Verenigde Staten vertrok. Het Hongaarse antisemitisme werd in 1940 nog eens versterkt door de Duitse variant daarvan. En daar had ze geen zin in. Haar moeder en haar zussen ook niet en die volgden haar dan ook al snel. De dames vormden al snel een hot item in het sociale leven aan de westkust, hetgeen uiteindelijk resulteerde in een totaal van 20 huwelijken verdeeld over de drie zussen.
In 1941 speelde Eva haar eerste (kleine) rol in Forced Landing van Gordon Wiles. En het bleef bij dat soort Bit Parts, kleine rollen met een paar gesproken zinnen. Ze verscheen met een zekere regelmaat op tv, had zelfs een seizoen lang een soort talk show, maar haar echte doorbraak kwam met de comedy Green Acres, waarin ze de rol speelde van de grootsteedse en verwende, maar ook liefhebbende en tot aanpassing bereide Lisa Douglas.
Eva Gabór en Eddy Albert als Lisa en Oliver Douglas
Lisa is in deze sitcom de echtgenote van Oliver, een advocaat die genoeg heeft van de stad en kiest voor een leven op het platteland. Hij koopt een vervallen boerderij en samen komen ze in contact met een wonderlijke stoet van originelen zoals knecht Eb die zichzelf tot zoon van het echtpaar promoveert, de geldklopper Mr. Haney die op daartoe geëigende momenten bij de farm aankomt met een vrachtwagen vol spullen of mensen die de Douglasses op dat moment net nodig hebben (althans volgens Haney), collega-boer Mr. Ziffel met zijn zoon, het western-verslaafde varken Arnold en de zichzelf voortdurend in twijfel trekkende consulent van het ministerie van landbouw Hank Kimball.
Arnold Ziffel
De humor in deze serie is veelal van de eenvoudige soort. Een deurknop die in nagenoeg elke van de 170 afleveringen loslaat, een telefoon die wegens gebrek aan draad boven aan een paal bevestigd is en van elk telefoontje een hachelijke onderneming maakt en het al genoemde varken Arnold Ziffel dat steeds naar wilde achtervolgingen in oude westerns kijkt.
Lisa vindt Olivers keuze voor het platteland verschrikkelijk, maar ze past zich aan.  Ze hecht zich aan de dieren van de boerderij of uit de omgeving, die allemaal een naam krijgen en met hand en tand verdedigd worden tegen jacht- en slachtpartijen. Ze bakt haar fameuze Hot Cakes, een latexachtige substantie die door niemand gegeten wordt, maar die toch elke morgen weer op tafel verschijnt. Uiteindelijk weet zij zich beter te redden op het platteland dan haar man die gelooft in de maakbaarheid van de samenleving, die vertrouwt op de ratio in mens en natuur en die ondanks talloze tegenslagen het ideaal van het groene leven blijft nastreven.
De serie liep van 1965 tot 1971. In die tijd heb ik er geen enkele aflevering van gezien. Waarschijnlijk (maar dat weet ik niet helemaal zeker) omdat ze gewoon niet werden uitgezonden op de tv-zenders die wij konden krijgen. Andere series van de zelfde schrijver/producer (Paul Henning) waren hier wel bekend: The Beverly Hillbillies en Petticoat Junction. Het is wel mogelijk dat ik Eva/Lisa in Petticoat Junction wel eens voorbij heb zien komen, want deze serie speelde rondom dezelfde plaats als Green Acres: Hooterville.  
Ik heb de serie jaren later leren kennen. Via Linda de Mol, geloof ik, op Sky Channel. (Toen had Linda misschien nog een (vaag) vergelijkbaar neusje.) Tegenwoordig staan alle afleveringen van Green Acres op Youtube en daar maak ik dankbaar gebruik van. De humor (die ooit iets nieuws had) is nu zo vaak gekopieerd dat ik een geeuw niet altijd weet te onderdrukken; maar dat is niet erg want ik kijk meestal voor het slapen gaan. Maar als ik me dan omdraai en mijn ogen sluit (het geluid nog aan) zie ik, voordat ik in een heerlijke slaap wegzink, altijd nog even Eva’s neus.

2 mrt 2013

Meester Ju actueel door uitspraak aftredende Benedictus


Abdicatie leidt tot heruitgave Meester Ju en de Domme Vragen.


Tijdens de laatste audiëntie voor zijn aftreden sprak paus Benedictus XVI op woensdag 27 februari onder andere de woorden: ‘soms leek het of god lag te slapen’. Hij verwees hiermee volgens bijbelvorsers naar de episode in de Bijbel waarin Jezus met zijn discipelen aan het vissen was op het meer van Galilea. Jezus dommelde daarbij in slaap en daarna stak een storm op. De discipelen raakten bevreesd en pas toen hun heer wakker werd en de storm kalmeerde, kwamen ook zij weer tot rust.In deze episode wordt dus een directe link gelegd tussen het slapen van de Christus en de daaropvolgende storm. Een vergelijkbaar verband wordt ook gelegd in de onderstaande uitspraak van Meester Ju (Uitspraak 6). De uitspraak van de veel oudere Ju blijkt een onuitwisbare doch fout geïnterpreteerde invloed te hebben gehad op de christelijke voorgangers van honderden jaren later en duizenden kilometers verder naar het westen [1]. 

Meester Ju's wijsheid
Ongetwijfeld heeft ook het verhaal over Christus als achterliggende gedachte dat de mens de goden - zeker in tijden van onrust - moet laten rusten. Zodra goden een rol gaan meespelen, wordt de ellende alleen maar groter. (Vergelijk de onrechtvaardigheid, het leed en de honger met de doden die te betreuren zijn als de god onverhoopt wordt gewekt!) Meester Ju laat als een van de weinige filosofen zien dat het gebruikelijke en tamelijk goddeloze  menselijke bestaan een moeras van verdriet is, maar dat dat altijd nog een betere oplossing is dan een geïnspireerde heilstaat, die immers enkel tot massaslachtingen kan leiden.[2] 

'Om deze vergeten samenhangen bloot te leggen' heeft het genootschap Volgelingen van Meester Ju besloten tot een heruitgave van het enige bekende werk van de Chinese wijze. In verband met de veiligheid van bezorgers en uitgevers worden de precieze gegevens van de uitgave vooralsnog geheim gehouden.




[1] Geboren en opgegroeid in de staat Chu is het meest westelijke punt dat Meester Ju tijdens zijn reizen heeft bereikt (voor zover bekend) Samarkand in het huidige Oezbekistan. In vogelvlucht een afstand van zo’n 3500km. Naar het oosten reisde Ju nooit, althans niet buiten de grenzen van de staat Chu. Hij wilde of kon zich niet te veel mengen in de strijd tussen de aanhangers van Lao Tse (ook geboortig uit de staat Chu) en Confucius (geboren in de oostelijke staat Lu).
[2]  Volgens de voorzitter van de (Illegale) Volgelingen van Meester Ju is de apostel Paulus (voorheen Saulus) de hoofdschuldige aan de verminking van de uitspraak van Meester Ju. Als half-Romein in de periode van keizer Nero kon deze de proto-anarchistische denkwijze van Meester Ju natuurlijk niet accepteren. Net zo min als de vrouwvriendelijke houding die Ju er volgens de overlevering op na hield. Volgens sommige adepten van Ju was diens tocht naar het Westen feitelijk een zoektocht naar het matriarchaat dat volgens Herodotus in het Sarmatia van de Amazones (het huidige Oekraïne) gevestigd was.




24 feb 2013

Kevin Ayers en de tijd



Kevin Ayers

Dit wordt geen necrologie. Ik kan geen necrologieën schrijven. Zeker niet over iemand die ik niet ken en van wiens carrière ik eigenlijk alleen het prille begin ken. Maar mijn onkunde is geen probleem, want Kevin Ayers (1944-2013) zal in talloze tv- en radioprogramma’s, in alle kranten en op duizenden internetpagina’s herdacht en herbesproken worden. En terecht, want iemand die een zo grote rol speelt op een zo geweldig album verdient het op een waardige manier doodgeschreven te worden. 
Dat album is natuurlijk de eerste van The Soft Machine (later Volume One genoemd). Twee nummers van dat album heb ik gebruikt in een blog dat de titel van een van die nummers draagt: Hope for Happiness. Nog steeds een van de mooiste nummers die ik ken. Samen met Joy of a Toy en de reprise van het openingsnummer valt het via dat blog te beluisteren. (Maar dat kan uiteraard ook gewoon via Youtube.) Het lied hoort in dat blog bij een wazige herinnering uit mijn tienerjaren. Het andere lied, Why are we sleeping, wordt alleen genoemd en dient ter versterking van de stonede sferen waarin we toen verkeerden.
Het bekendste Ayers-nummer op die LP is denk ik We did it again een nummer van 3:46 dat tijdens een optreden in Saint-Tropez werd uitgerekt tot een mantraeske lengte van meer dan een half uur. Volgens andere bronnen zelfs een uur. Daar had ik graag bij willen zijn. Maar het was 13 augustus 1967 en ik 13. Ik denk niet dat mijn ouders het goed hadden gevonden.

In 1967 kende ik The Soft Machine nog helemaal niet. De Beatles en de Stones en andere tophitproducenten wel. Ik luisterde trouw naar de top-zoveel op Radio Luxemburg (gesponsord door Elnett Satin). Ik was altijd blij als er eens een goed nummer gedraaid werd. Maar twee jaar eerder had ik ook enthousiast meegezongen met Chris Andrews: het gruwelijke I’m her Yesterday Man. In 1966 vond ik HankyPanky van Tommy James & The Shondells al een verschrikking, Daydream van de Lovin’ Spoonful een pracht.

Er was iets aan het veranderen. Het Point of no Return leg ik tegenwoordig tussen New York Mining Disaster 1941(1967) van de Bee Gees en hun volgende hit: To Love Somebody (1967). Het eerstgenoemde vond ik nog prachtig, het andere bagger (terwijl van dat nummer door andere artiesten weer prachtige covers gemaakt zijn: Eric Burdon en Nina Simone o.a., maar die ontdekte ik pas later).
De belangrijkste schakel die ik in die periode maakte was (denk ik) die van single naar LP. Die van: muziek overkomt je (via de top 40) naar: muziek kies je. Een LP was duur en kwam zelden in zijn geheel op de radio.
Daarbij werden in die tijd de nummers ook steeds langer. Soft Machine kwam bijvoorbeeld met Third, hun derde (1970), waarop elk van de vier nummers een LP-kant besloeg, pakweg twintig minuten dus. Die LP, realiseer ik me nu pas, kende ik eerder dan de eerste. Een heel normaal verschijnsel eigenlijk: je leert muziek kennen en je gaat daarna op zoek naar andere uitgaven van dezelfde band. Of die eerder of later opgenomen is, maakt niet echt uit.

Behalve als je in later jaren een blog schrijft over puberen in een periode waarin de populaire muziek nogal wat veranderingen ondergaat. En dat dan ook nog in een onooglijke stad als Heerlen, waar alles toch al te laat gebeurt, waar carnavalsmuziek en Duitse Schlagers de boventoon voeren en waar Bill Haley en Edith Piaff de status van geliefde exoten niet kunnen ontstijgen. Verder is van invloed dat je sinds Karel-de-Grote-ontkenner Heribert Illig best enigszins met de tijd mag sjoemelen.

In zo’n tijdsgewricht, in een dergelijke stad en bij dat soort puber moet een nummer als We did it again in de persoonlijke beleving vooraf zijn gegaan aan de andere (belangrijke) muziek. Ook als dat (bij nader onderzoek) niet zo blijkt te zijn. We passen dan gewoon de biografie aan, aan Kevin Ayers. Ervan uitgaande dat ik de derde van Soft Machine in 1970 heb leren kennen (maar dat staat niet vast), schat ik dat ik Volume One in 1971 in ieder geval wel eens gehoord zal hebben. Drie jaar na het verschijnen van de LP. Eigenlijk ben ik dan ook minstens drie jaar ouder dan mijn huidige 58 jaren. 

Overigens: De titel van het nummer doet niet helemaal recht aan de inhoud. Het heet We did it again, maar de tekst bestaat vooral uit de eindeloze herhaling van het zinnetje I did it again. Zo kijk ik trouwens ook wel terug op die tijd.

Hier achtereenvolgens Save Yourself, Priscilla, Lullabye Letter en We Did It Again.

9 feb 2013

Een plek



Drie foto’s bij dit blog. Genomen vanaf ongeveer hetzelfde standpunt. Tussen de eerste en tweede ligt een periode van 65 jaar. De eerste is gemaakt op 17 september 1944 de tweede (Google Street View) in augustus 2009. De derde is geknipt uit een reportage van L1, een regionale tv-zender uit 2012.  De naam van de fotograaf van de eerste heb ik (nog) niet ontdekt, maar het is een foto uit het archief van Rijckheyt (centrum voor regionale geschiedenis).  Ik ken die foto al jaren: ooit eens gezien in een of ander herinneringsartikel of boek over de bevrijding van mijn geboortestad Heerlen.


Op de foto, genomen in zuidelijke richting vanaf de hoek Heerlerbaan/ A Gen Giezen, zien we hoe Amerikaanse soldaten een aantal Duitse krijgsgevangenen wegvoeren. De Amerikanen hebben helmen op hun hoofd, de Duitsers hun handen. Op de voorgrond staat een jongetje van een jaar of tien met zijn handen in zijn zakken geboeid toe te kijken. Aan de overkant van de straat (de weg tussen Heerlen en Aachen) zien we vaag een vrouw in een wit schort, die gehaast naderbij komt. Het zou me niet verbazen als dat de moeder is van het jongetje, die haar zoontje bozigbang toeroept dat hij moet komen, daar weg moet in ieder geval. Want zij weet dat het gevaarlijk is op plaatsen waar geschiedenis passeert.  Het jongetje vindt het allemaal spannend. Hij is niet bang, want eindelijk zijn ze gekomen, de bevrijders die hem al zolang beloofd waren. Die zouden hem niks doen. En trouwens, hij was er niet alleen. Links van hem zien we nog net de rechterarm en een half been van zijn vriend of broer. Toen de schoten van iets verder weg leken te komen, waren ze hun ouderlijk huis ontvlucht: dit moesten ze zien, zo’n kans kregen ze nooit meer.
Verder is er nog één burger te zien op de foto. Tussen de hoofden van twee soldaten zien we nog net het minieme silhouet van de boer die bij de boerderij hoort waarvan we de witte zijkant zien.

Tweehonderd meter verderop ben ik geboren. Voor het tweede witte huis ligt aan de rechterkant de Ridderweg waarin mijn moeder enkele uren voordat deze foto is genomen de eerste Amerikaanse tanks zag aankomen: de berg af vanaf de vroedvrouwenschool. Ook mijn vader heeft die tanks gezien, want hij woonde naast mijn moeder. Misschien hebben ze elkaar omhelsd bij die gelegenheid, maar het zal een heel andere omhelzing zijn geweest dan die van enkele jaren later. In 1944 was mijn vader 22, mijn moeder 11.

Zomaar een foto uit oorlogstijd. Voor mij speciaal omdat ik de plek ken, herken aan gebouwen en bomen die er ook in mijn jeugd nog stonden. Ook nu zijn nog een aantal huizen herkenbaar. De witte boerderij is er niet meer: daar is nu een vestiging van Kwik-Fit. Ik weet nog wat voor zaken er gevestigd waren in de winkels aan de overkant van de straat: snoep, een stomerij die ook ijs verkocht, een fietsreparatie en-handel.  Een plek die al die tijd niet in het nieuws is geweest, ook toen niet. De foto heeft waarschijnlijk jarenlang in een oud album of in een schoenendoos herinnerd aan een korte episode die voor de direct betrokkenen ingrijpend was, maar die in het geheel van de wereldgeschiedenis nauwelijks een rol heeft gespeeld. De meeste personen op de foto zullen inmiddels niet meer leven. Het jongetje misschien nog wel, dan is hij acht- of negenenzeventig. Mijn moeder wordt binnenkort tachtig. Mijn vader is op 26 maart 1986 gestorven. De foto is ouder dan hij ooit is geworden. Maar foto’s vieren geen verjaardagen.

Pas in 2012 haalde de plek het (regionale) nieuws. In een van de panden waar op de oudste foto de moeder te zien is, is (of was) een coffeeshop gevestigd: Brothers. Voor die zaak schoot op 26 maart 2012 de ene Duitser een andere neer.